“ვინც ერთ ღამეს გაათენებს მთაში, ღამით მოდიან ტროლები და
მისი სულის ნახევარი მიაქვთ და იმისათვის, რომ სავსედ იგრძნო
თავი, იქ უნდა დაბრუნდე.”
(ა.კ.ს. “ცხელი შოკოლადი”)
ბოლო ნაფაზი დაარტყა. ცალი ხელით კედელს მიეყრდნო. ფეხი მუხლში მოხარა, სიგარეტი შავი, პატარა ქუსლიანი „ოქსფორდის“ ძირზე სწრაფი მოძრაობით ჩააქრო და ნამწვს სანაგვეში გადაუძახა. წითელი, ბიჭურად შეკრეჭილი თმა აქვს. გამხდარია, საშუალო სიმაღლის. უცნაური სიარულის მანერა აქვს, როგორც მაშო ამბობს, სადღაც ბალერინასა და მთასვლელს შორის.
ერთი გზა გვქონდა. ქუჩა გადავჭერით და სანამ მე ტაქსებს დავუწყე თვალიერება, ის უკვე მძღოლის გვერდით იჯდა ტაქსში და მეძახდა. გზაში ვუთხარი, რომ მასზე მინდოდა დამეწერა. შემოტრიალდა და მითხრა: “ჩემო ძვირფასო, არ იცი, როგორი ამაყი ვარ“ და გამიღიმა საოცრად გულწრფელი ღიმილით. ღმერთმანი, ძნელია, წინააღმდეგობა გაუწიო ტაქსში ფულის გადახდაზე. მძღოლი ჩაჯდომისთანავე გააფრთხილა: „ამ გოგონას ფული არ გამოართვათ, ყალბი კუპიურები აქვსო“. იმანაც „დაუჯერა“.
1971 წლის 25 თებერვალს თბილისში ავტობუსი დაეჯახა ქალს. ასფალტზე სათამაშოები მიმოიფანტა. ქალი გარდაიცვალა. მას ერქვა ანა და გვარად იყო კორძაია. მეორე დღეს მისიშვილიშვილი, ანა კორძაია- სამადაშვილი 3 წლის ხდებოდა. ბევრ რამეს უმადლის ამ ქალს ანა. ბებია ანა მაღალი რანგის ადვოკატი ყოფილა. ცნობილია, რომ მან დახვრეტას გადაარჩინა პურის ბართების ქურდობისათვის გასამართლებული კაცი, სინამდვილეში კი ტექსელის აჯანყებაში მონაწილე გმირი. „მარკიზას“ ეძახდნენ თურმე სილამაზით ცნობილ ქალბატონ ადვოკატს. დედა წერეთლის ქალი, 16 წლის მასზე მშობიარობას გადაჰყოლია. მამა-ორჯერ გადაუსახლეს. პაპა დავითს სიგელები ჰქონიაო სახლში, მონადირე ყოფილა. უცნაური ბედისწერა ჰქონდაო ბებიას- ამბობს ანა. დავითის ძმა, თეოფანე კორძაია ბერი ყოფილა. პროგრესულად მოაზროვნე და განმანათლებელი. ბერ თეოფანეს სვანეთში ეკლესია აუშენებია და მონასტერი დაუარსებია. მანვე დაწერა პირველი სვანური გრამატიკა და სვანურ ქართული ლექსიკონი. პირველად სვანეთში კარტოფილიც მას ჩაუტანია.
ანას დედის მხრიდან 6 თაობა მღვდლები იყვნენ. მათგან უკანასკნელი, ნიკოლოზ სამადაშვილი სოღანლუღის წმინდა ბარბარეს ეკლესიაში სწირავდა კომუნისტების მოსვლამდე. ერთ-ერთი პირველ ქართველი ყოფილა, ვინც ოსეთში ოსურ ენაზე ქადაგებდა. ანას პაპები ძალიან უყვარს. ბებია ნატა რამდენიმე წლის წინ გარდაიცვალა, ლამის 100 წლისა და ანას ახსოვს მისი ნათქვამი, რომელსაც ცოტა მოგვიანებით მიხვდა: მე რომ აღარ ვიქნები, შენ მაშინ აღარ იქნები პატარაო.
7 წლის იყო ანა, თამარაშვილზე რომ დასახლდნენ. განსაკუთრებულად სტუმართმოყვარე ოჯახში ყოველთვის სტუმრიანობა იყო. აბაჟურის ქვეშ მაგიდასთან, ჭიქა ჩაიზე, მუდმივად მსჯელობდნენ სხვადასხვა თემებზე. მამა არსენ კორძაია ფილოლოგიის პროფესორი უნივერსტეტში კითხულობდა ლექციებს, დედა-ნანული სამადაშვილი-კორძაია – რომის სამართალს, იურიდიულ ფაკულტეტზე. მშობლებმა ანას აზროვნების თავისუფლება მისცეს. მათ სახლში ხშირად ხმამაღლა იკითხებოდა ნაწყვეტები ბიბლიიდან, რაც იმ დროში, საბჭოთა ეპოქაში, ადვილი არ იყო.
ანა პირველ საშუალო სკოლაში სწავლობდა. არც ერთი კეთილი მოგონება არ მაქვსო სკოლიდან. სკოლის დამთავრების შემდეგ ფეხი აღარ შეუდგამს სკოლაში.
ნინო ნოზაძე ანას ბავშვობის მეგობარია. იხსენებს, რომ 70-იან წლებში ტელევიზიით უცხო ენების გაკვეთილები გადიოდა. სტუდიაში იჯდა პედაგოგი და ბავშვი. ეს ბავშვი იყო ანა კორძაია-სამადაშვილი, რომელიც კვირაში ორჯერ ტელევიზიით გერმანულად ესალმებოდა მაყურებელს.
„ ჩვენ არ ვთამაშობდით სათამაშოებით. გატაცებულები ვიყავით კინოთი. ვაგროვებდით სურათებს ჟურნალებიდან. ანას იმდენად მოწესრიგებული ჰგონდა ეს სურათები, რომ ყოველი შემთხვევისათის ერთხელ გადაწყვიტა, რომ ალენ დელონის რამდენიმე პლაკატი უნდა ჰქონოდა. და ეს ნომერი რომ გამოვიდა, ანამ და ჩემმა დამ გადაწყვიტეს მთელი ქალაქის მასშტაბით მოეძებნათ რამდენიმე ნომერი, რადგან ჩვენ მახლობელ ჯიხურში ერთი იყო მხოლოდ. მოვიდა გვიან სახლში და დედამ რომ ჰკითხა, სად იყავიო, ეს გახარებული პასუხად გაჰყვიროდა, დედა, სამი ჟურნალი ვიშოვე, სამი ჟურნალი.“
ნინო ამბობს, რომ დღეს რომ ის კარგი მკითხველია, დიდწილად ანას დამსახურებაა. ანა ბავშობიდანვე ძალიან ბევრს კითხულობდა.
„13-14 წლისები ვიყავით, მეზობელმა, ჩვენმა მეგობარმა მარიკამ იშოვა ბულგაკოვის „ოსტატი და მარგარიტა“. გვითხრა, მე წავიკითხავ და მერე მოგცემთო. ანა რისი ანა იყო, რომ ეს არ გაეკეთებინა: დავინახე, როგორ მოპარა ეს წიგნი მარიკას. მერე ჩავედით ანასთან სახლში და დავინახე, როგორ როგორ შეაცურა ეს წიგნი ბალიშის ქვეშ. მეც გადავწყვიტე, რომ „ქურდის ქურდი ცხონდა“ და ავდექი და ჩუმად გამოვიღე ის წიგნი და წამოვიღე სახლში. ვერაფრით ვერ ამხელდა, რომ ეს წიგნი დაიკარგა, იმიტომ რომ ვერ იტყოდა, რომ მას ჰქონდა. სრულიად მშვიდად წავიკითხე და როცა დავუბრუნე, ისე ძალიან გაუხარდა, რომ მხოლოდ დიდი ხნის შემდეგ მკითხა, საიდან გქონდაო.“
ნინო ამბობს, რომ ანაზე საუბარი არასოდეს დაეზარება, ანას დედასავით ვარო, ეღიმება. პატარა ანას ბავშობაში თოჯინებით თამაში არ ჰყვარებია.
„ერთადერთი თოჯინებით თამაში იყო ის, რომ თოჯინები გავკრიჭოთო და თმის ზრდის პროცესს დავაკვირდეთო, მეუბნებოდა.ყოველთვის ჰყავდათ სახლში ჯიშიანი ლამაზი კატები. ჩემი კატა იმხელა გაიზრდება, რომ ამაზე შევჯდები და გავაჭენებო. ეს კატები იკარგებოდნენ an რაღაც და მერე ამბობდა, იმიტომაც დაიკარგა, რომ გაიზარდაო.“
ანა გერმანულ ბაღში სწავლობდა. იმდენად კარგად ფლობდა ამ ენას, რომ სკოლის დამთავრების შემდეგ მისთვის სლავისტიკა უფრო საინტერესო აღმოჩნდა. 19 წლისამ კი ჩინური ენის სწავლა დაიწყო.
- ჩინური ენა ჩემი დიდი სიყვარულია. მეგობარმა მითხრა, წამო, ჩინურზე ვიაროთო, მე ვუთხარი, თავი ხომ არ მიგირტყამს მეთქი, 14 წლით უფროსი იყო ჩემზე. „ვაჩემ მითხრა, რომ ადამიანმა ასეთი შანსი ხელიდან არ უნდა გაუშვას. მან მითხრა, რომ ყველა ჩემი მარცხი – მწვერვალამდე დარჩენილი ასი მეტრი, დამწვარი საძილე, ძველსლავურის საძაგელი კურსი – ჩინური ენის არცოდნითაა განპირობებული…დიდი წინააღმდეგობა გავუწიე. მე არაფრის სწავლა არ მინდოდა, ისედაც ბევრი რამ მქონდა გასაკეთებელი. რა ჩინური? მე კარგი სტუდენტი ვიყავი, თან ფილოლოგი, ამიტომ სულ ვკითხულობდი, და საუკეთესო პედაგოგები მყავდნენ, რომლებსაც ვეპრანჭებოდი, ამიტომ სულ ვკითხულობდი. მე ბუბა ყარალაშვილის მოსწავლე ვიყავი, რომელსაც ძალიან ვეპრანჭებოდი, ამიტომ სულ ვკითხულობდი. მე მთამსვლელს ვეპრანჭებოდი, ამიტომ სულ მთაში დავიდოდი და ვაჩე ტყის სული იყო, ამიტომ სულ ტყეში დავდიოდი, და ამიტომ სულ ვკითხულობდი. რადგან მას ამბების სმენა უყვარდა, ქრთამად ამბები მიმქონდა. როდის ვასწრებდი, არ ვიცი, მაგრამ სულ მთაში ვიყავი, სულ ტყეში ვიყავი და კარგი სტუდენტი ვიყავი და სულ ვკითხულობდი. ამიტომ ჩინურის სწავლა აღარ მინდოდა.“(ცხელი შოკოლადი.როცა თვრამეტი წლის ვიყავი.ა.კ.ს.)
მაგრამ მერე ვაჩემ ჰკითხა, იალნოს ქედზე გინდაო? თუ წამოხვალ ჩინურზე, წაგიყვან იალნოზეო. ანამ 4 წელი ისწავლა ჩინური ქალბატონ მალისთან. 19 წლის იალნოს ქედზე გახდა. ანა თვლის, რომ მთის სიყვარული ყველაზე მაგარი რამეა, რაც მას ჭირს.
- თქმულება არის არაჩვეულებრივი, სკანდინავიური. ვინც ერთ ღამეს გაათენებს მთაში, ღამით მოდიან ტროლები და მისი სულის ნახევარი მიაქვთ და იმისათვის, რომ სავსედ იგრძნო თავი, იქ უნდა დაბრუნდე.
ბოლოს მწვერვალისკენ წინა ზაფხულს იყო. სვანეთში, ზესხოს თავზე. ზუსტად ისე, როგორც 22 წლის წინ. აღმოაჩინა, რომ ყველაფერი ისევ ისე იყო. არც ფიზიკურად გასჭირვებია, არც მასში შეცვლილა რამე. და მისი მეგობარი ვახოც ისევ ისეთი ჯუჯღუნა დარჩენილა. მისი ადგილი მთაშია. ანა ალპურ ზონაში ყველაზე კარგი გოგოა. არ ჩხუბობს და არც ცუდი სიზმრები აქვს.
- „ცხრამეტი წლისა იალნოზე გავხდი, ჭალაში, სადაც წყარო იყო. კოცონთან გამეღვიძა, თავი – ნაცარში, ფეხები – შეშაზე. უმაგრესი დილა იყო, ყინვიანი, ლურჯ ცაზე მთვარე მოჩანდა.“(ა.კ.ს. ცხელი შოკოლადი)
სიზმრები ვახსენეთ და ანას აკვიატებული სიზმარი მის სახლს უკავშირდება. სახლს, რომელშიც ახლა ცხოვრობს, ბარნოვის 64-ში, „საშიში კიპარისების ეზოში“. ვიღაცას მიუმართავს მერიისათვის წერილით, რომელსაც ასეთი სათაური ჰქონდა და იქვე ახსენებს, სახლს აქვს ნახევარსარდაფი, რომელსაც აკრავს თხრილივით ჩასასვლელიო. ეს ნახევარსარდაფი ახლა ანა კორძაია-სამადაშვილის სახლია. დიდი ხნის წინათაც ასე იყო, სახლი ანა კორძაიას ეკუთვნოდა, ოღონდ -ბებია ანას. ადვოკატს რომელიღაც სასამართლო პროცესი მოუგია, ჰონორარის ნაცვლად შეუთავაზებიათ ვარდისფერი ავეჯი ან ეს სახლი. ადვოკატი ჭკვიანი ქალი იყო და სახლი არჩია. აკი ვთქვით, ანა ბევრ რამეს უმადლის ამ ქალს-მეთქი. მათ შორის ამ სახლს.
- იცი, როგორ მიყვარს ეს ოხერ ბარნოვის სახლი? აი, რომ შევალ ხოლმე, ვღრიალებ, მოვედი, ჩემო სახლო და მაგარია. ამ სახლზე ავადმყოფური მიჯაჭვულობა მაქვს. ცუდად ვხდები. ნესტი თუ გაუჩნდა, მეგობარი რომ ავად გაგიხდეს, ეგ გრძნობა მაქვს.
ჰოდა, სიზმრებიც მანამ დაიწყო, სანამ ამ სახლის არსებობას გაიგებდა:
- აკვიატებული სიზმრები მქონდა მთელი სიცოცხლე. როდის შეწყდა, არ მახსოვს. სახლში შევდივარ. ბნელა. ხელს ვაფათურებ, შუქს ვანთებ. მერე გავდივარ ხელმარცხნივ, კარს ვაღებ. იქაც შუქს ვანთებ. დგას წიგნების კარადა. ვიცი, რომ ჩემი სახლია. და ვგრძნობ, ბიჭო, რა კარგია. ყოველ სიზმარში კარადიდან ვიღებ სტაფილოსფერყდიან „უთავო მხედარს“ და მეღვიძება.
მერე შეწყდა ეს სიზმრები და ანას გადაავიწყდა კიდეც მათი არსებობა. ანა უკვე ბარნოვის სახლში ცხოვრობს. ერთ დღესაც სიზმარი რეალობაში უხდება. ხელის ფათურით შედის თავის სახლში, ოთახში, ჯდება სავარძელში და თაროდან წიგნს იღებს. „უთავო მხედარია“. და ანა ფიქრობს, რომ ეს ნიშანია, რომ მისი სახლი ისაა.
როცა ამ სახლის არსებობა აღმოაჩინა ანამ, პირველად გუგა კოტეტიშვილთან ერთად ჩასულა სანახავად. დახვედრიათ მრავალ შრეებად აკრული და მერე ჩამოძონძილი შპალერი. ღია ფანჯრები და შემოყრილი ნაგავი. იმ დროს ბინა მდგმურებს დაცლილი ჰქონდათ, ერთი ქალი კი, ივანოვა იქ გარდაცვლილა. ანას შემდეგი სიზმრის გმირიც ეს ივანოვა გამხდარა, რომელიც ანას სიზმარში ეუბნებოდა, წადი ამ ბინიდან, ჩემი სახლიაო. მაშინ მამას უთქვამს, სვანები მიტოვებულ სახლში როგორ იქცეოდნენ და ანა ასეც მოიქცა.სახლის ყველა კუთხეში ცეცხლი დაანთო. ააგუგუნა სახლი. მთელი ექსტაზი იყოო, ანა ამბობს. მას შემდეგ ყველაზე ლაჩარსაც კი მშვიდად სძინავს ამ სახლში.
მეგობრები ამბობენ, რომ ანას სახლის კარი ყველასთვის ღიაა. აბა, რა ჯობია, როცა არავინ გაკონტროლებს, არავის აკონტროლებ და სახლში მისულს სინათლე გხვდება? ერთგავრი კომუნის ნოსტალგია მაქვსო, თვითონ ამბობს. მასთან უცხოვრია მოხეტიალე ცირკის დასს, უკრაინელ ანარქისტ ლესბოსელ ანთიას. ლიტველ დაიკო ეველინას… ჩვენი მის სახლში დაგეგმილი შეხვედრაც არ შედგა. მისი მეგობარი ავად გამხდარა და „სახლში კათარზისი მაქვსო“, ანამ მომიბოდიშა, „ლიტერატურულ კაფეში“ შემოსულმა.
ანა ერთგულია. მეგობრების ერთგულია, თავისი პერსონაჟების ერთგულია. რეზო თაბუკაშვილი ამბობს, რომ ანა არასოდეს მიატოვებს თავის გმირებს, რაც არ უნდა ცუდ დღეში იყვნენ ისინი. არაოდეს გააქილიკებს მათ. ანა გმირებს არ ქმნის. ისინი რეალურად არსებობენ. შეიძლება ერთი პერსონაჟი რამდენიმე ადამიანს წააგავდეს, მაგრამ ანა ამბობს, რომ ვერ გამოიგონებს, რადგან საამისო ფანტაზია არ აქვს. აი, ნიკოსა და მართას ამბავი, მაგალითად, შუშანიკის შვილებიდან, რეალური ურთიერთობაა, თუმცა დასასრული ასე ბრუტალური არ ექნებაo, იმედია. ანა მუდმივად მუშაობს, თარგმანებზე, ახალ მოთხრობებზე. თარგმნის ძირითადად გერმანულიდან. ელფრიდე იელინეკის რომანის „საყვარლები“ თარგმანი, გოეთეს ინსტიტუტის პრემიით დაჯილდოვდა გამოცემამდე.
წერა 34 წლისამ დაიწყო. მაშინ გაზეთ 24 საათში მუშაობდა, ჟურნალისტად. მანამდე კი მუდმივად მოგზაურობდა. სამსახური იწვევდა ჯერ შვედეთში, რომელსაც დღემდე ვერ იტანს, მერე ლიტვაში, სადაც ექვსი თვე დაჰყო და მერე-გერმანიაში. სულ უკვირს, რომ მის სტუდენტებს არ აქვთ სურვილი, მიაფურთხონ ყველაფერს, აიბარგონ და წავიდნენ სადმე. ან აქვთ ეს სურვილი და ვერ ბედავენ. თვითონ კი ყველაზე მეტს იმისთვის გაიღებდა, რომ თავისუფალი გადაადგილების უფლება ჰქონოდა. არ ექნებოდა საზიზღარი მობილური და აბა, რა ჯობია, როცა ტრაილერში ზიხარ და არავის არ აქვს წარმოდგენა, რიკოთზე ხარ თუ ბაიკალ-ამურის მაგისტრალზე.
- რა უნდა შეგემთხვას? თუ იდიოტი არ ხარ, თრეფიკინგის მსხვერპლი არ გახდები.
ანა ახსოვთ ვედურ ლიტერატურას ჩაკირკიტებული. კრიშნა მისი სერიოზული გატაცება იყო. მუშაობდა კიდეც მისი ახალი ქართული თარგმანის სტილისტიკაზე. ერთ დროს ბრაჰმანის გამოცდისთვისაც ემზადებოდა და ყოველდღე იმეორებდა სულით და გულით: “მე არ მსურს არც პატივი, არც დიდება, არც ქონება, არც ოჯახი, არც მიმდევრები. მე მხოლოდ შენი ერთგული მსახურება მინდა, ყოველ დაბადებაში”.. არ ჩაუბარებია. ანას ამ რელიგიაში სილაღე მოსწონს. მოსწონს არა რიტუალებისა და ადათების სილამაზე, არამედ ის, რომ ამ რელიგიაში არ არის მარადიული ტანჯვის განცდა, თუ წაიფორთხილებ, ადგები. აქ არ ეშინიათ სიკვდილის, რადგან დანამდვილებით იციან, რომ რაღაც გაგრძელდება.
2003 წელს ლიტერატურული პრემიის „საბას“ მფლობელი ხდება სოფიო კირვალიძე, იგივე – ანა კორძაია-სამადაშვილი. მისი მეგობრები, სოფიო მაჭავარიანი და გელა კირვალიძე ანას ცხოვრებიდან გაქრნენ, თუმცა მის პირველ ფსევდონიმს შემორჩა ერთის სახელი და მეორის-გვარი. ასეთი ფოტოც არსებობს- შუაში ანა, ერთ მხარეს სოფიო და მეორე მხარეს-გელა. პრემია მისი მოთხრობების კრებულმა „ბერიკაობამ“აიღო. მანამდე ანას მოთხრობები სოფიო კირვალიძის სახელით იბეჭდებოდა გაზეთ 24 საათის ლიტერატურულ დამატებაში. „ბერიკაობის“ გამოსვლის შემდეგ ნოდარ ლადარიამ აღნიშნა, გარდაიცვალა სოფიო კირვალიძე და დაიბადა ანა კორძაია-სამადაშვილიო. შემდეგ გამოდის ძველი და ახალი მოთხრობების კრებული“ მე-მარგარიტა“, სულ ბოლოს კი 2011 წელს- რომანი „შუშანიკის შვილები“.
„ანამ იცის ჟარგონის ფასი. მისი ყოველი ფრაზა გმირისათვის ორგანულია. თავის მკითხველს ეძებს ყოველ სიტყვაში“- ანას და რეზო თაბუკაშვილს 10 წლიანი მეგობრობა აკავშირებთ. რეზო მისი ერთ-ერთი პირველი მკითხველია. ამბობს, რომ ანა გამრჯე გოგოა, ბევრს შრომობს, სულ გადარბენაზეა. ყოჩაღი შვილია. ფრთხილად გამოხატავს ემოციებს და უფრთხილდება ადამიანებს. აქვს ზუსტი შეფასების უნარი. არის წინასწარ კეთილგანწყობილი ადამიანი. ყველასთან უპრაგონოდ არ იხსნება. ის შეიძლება გაბედნიერდეს იმითაც, რომ კარგი ადამიანი გაიცნო.
„პატარა სიხარული უამრავია.დიდ სიხარულზე გაცილებით მეტი. დიდი სიხარული სულ რამდენიმე მაგონდება და მხოლოდ მათ იმედად რომ მეცხოვრა, დიდი ხნის მკვდარი ან ძალიან ბოღმიანი ქალი ვიქნებოდი“- წერს ანა.
ანამ ბოღმა არ იცის. ამას ყველა მისი მეგობარი განსაკუთრებულად აღნიშნავს. თვითონ ამბობს, რომ უბედურების გრძნობა იშვიათად აქვს. მას მიაჩნია, რომ ბედნიერი ადამიანია. უხარია პატარ-პატარა სისულელეები. აი, მაგალითად, უხარია ახალი ნაყიდი ქვედაბოლო, რომელიც მეც მანახა. გაბადრული სახე ჰქონდა, გაბრწყინებული. შეიძლება სულაც არ ჩაიცვას, მაგრამ დაკიდა და გახედავს ხოლმე ღიმილით. აბედნიერებს. ანა შეიძლება გაბედნიერდეს იმითაც, რომ სიცივიდან სითბოში შევიდა და აუ, რა მაგარია, თბილა. სათამაშოსავით იგონებს ბედნიერებებს. არ თვლის, რომ თუკი რაიმე ერგო, იმსახურებს და იმიტომ, უბრალოდ, თვლის, რომ საჩუქარი გადმოუგდო ღმერთმა. ანასთვის დეპრესია ფუფუნებაა. დეპრესიის უფლება თავს უნდა მისცე. ადრე თუ 3 თვეს ნერვიულობდა რაღაცაზე, ახლა- 2 დღეც ყოფნის. დეპრესიის ფუფუნება კი ანას არ აქვს. ის მარჩენალია. დედ-მამა ასაკშია. ანა სჭირდებათ. ნინომაც აღნიშნა, თუ ოდესმე სხვა ქვეყანაში არ დარჩენილა დიდი ხნით, იმიტომ, რომ მშობლები არ მიატოვაო. თუმცა იმ დროს ისინი პატრონობას არ საჭიროვებდნენ.
მარკეტში ერთად შევედით. სპაგეტი იყიდა და გაცხარებით ეძებდა რაღაცას. ბოლოს დავინახე, ხელში კრუასანების შეკვრა ეჭირა. კმაყოფილი სახე ჰქონდა, დედას წავუღებო. ანა მშობლების ერთადერთი შვილია და ეხლა უკვე- ერთადერთი პატრონიც. კაფეში საუბრისას ტელეფონმა დარეკა. ანას სახე უცებ განუზომლად ბავშვური გაუხდა. დასტაცა ტელეფონს ხელი და გარეთ გავარდა. შემოსულმა მოღიმარი სახით მითხრა: მამა იყოო და მივხვდი, რას გულისხმობდა, როცა მეუბნებოდა, ერთადერთი ადამიანი, რომელსაც ანგარიშს ვუწევ, მამააო. ანა მამას ყოველთვის ფაქტის წინაშე აყენებს, დაბეჭდავს თავის ნაწერს და მერე აჩვენებს, მანამდე არ უმხელს. „ბერიკაობის“ პრეზენტაციაზეც ისე მიიყვანა, არ უთხრა, სად მიჰყავდა. მამას წიგნი უყიდია. სოფიო კირვალიძის წიგნი. იმ საღამოს ანა სახლში არ მივიდა და ტელეფონზე დარეკა. მამამ უთხრა, იცოდე, ქუჩაში თუ ვინმემ გაგლანძღა, ღირსი ხარო. მიუხვდა. მხოლოდ ერთ რამეზე დარდობს ანა და ზუსტად იცის, რომ სანამ ცოცხალია, ინანებს, იმ ცუდ სიტყვებს, დედას რომ ეუბნება ხოლმე. დედა ავად არის და ანას ზოგჯერ ნერვები ღალატობს.
- სანამ ცოცხალი ვარ, ყოველ ამ სიტყვას ვინანებ, იმიტომ რომ კრეტინი ვარ. მე რომ ვიფსამდი პატარაობაში, დედაჩემი ხომ არ მაგინებდა? აი, მანდ გამოსავალი ჯერ ვერ მოვნახე. ვალიუმზე ხომ არ დავჯდები? მაშინ ლექციებს ვეღარ წავიკითხავ. იცი, ვინ ყოფილან ყველაზე საზიზღრები? ვინც ყველაზე მეტად გიყვარს. მაგრად გჩაგრავენ.
გამოცდილებამ ანას ერთი რამ ასწავლა: ჩანაცვლება. ამით გადააქვს უსიამოვნებები. ამიტომ არის, რომ ანა სხვებისათვის ოპტიმისტი გოგოა. ბოღმიანი არ არის, მაგრამ გვარიანი გაბრაზება კი იცის . ჩხუბი უყვარს.
- ძალიან დიდხანს თუ მიღიცინე რაღაცაზე, შეიძლება დავუშვა ჭიქები, ვეცადო, რომ დაგაშავო…იცი, როგორი სიამოვნებაა აფექტი? რაღაც მაქვს ექსტაზური, მიდი, მიდი, მიდი…ძირითადად ხომ უკან იხევენ ადამიანები, როცა ვიღაცა აფრენს, მე ვბრაზობ, რატომ იხევს უკან? კაი ჩხუბს რა ჯობია?!
ყველაზე მეტად შეიძლება გაბრაზდეს, როცა ერთსა და იმავეს გამუდმებით უმეორებენ, გამუდმებით მიანიშნებენ მისი ყოფის თაობაზე. ძირითადად ამის ნიჭი მამაკაცებს აქვთო. ანა ვერ იტანს ეჭვიანობას, აი, ამის გამო შეუძლია, მართლა „დაუშვას“ ყველაფერი. რატომ? თორემ-კი. სახლში არ აქვს ტელევიზორი, ახალი ამბები არ აინტერესებს, დამატებით ნერვების მოშლად არ უღირს. აღიზიანებს გამოგონილი, თავსმოხვეული ფასეულობები, დაწყებული სილამაზის იდეალებიდან, ცოლ-ქმრული იდეალებით დამთავრებული.
- ვის ატყუებ? რა ოჯახური ფასეულობები? შენი ჭირიმე, ამ ხნის დედაბერი ვარ…ყველაზე დიდი ტყულია, რაც კი საერთოდ მინახავს..
ერთხელ წამოსცდა, მოხუცებს და ორსულებს ვერ ვიტანო. ახლა გამიმხილა, რომ ეტყობა, მდგომარეობა, რომელიც აშინებს, არ უყვარს. ცუდად ხდება, როცა ვიღაცა ბავშვს ძუძუს აწოვებს. არანაირი გულის აჩუყება. ბიოლოგიური დონის ზიზღი აქვს. თან ამბობს, რომ სრცხვენია, იმიტომ რომ რაღაც გადახრა არისო.
არასოდეს ჰყოლია ქმარი, შვილი. ამბობს, რომ არ სდომებია. სიზმარში კი უნახავს. პატარა მუცელი აქვს ანას და ტყუპი გოგონები კი ჰყავს. დღე-დღეზე უნდა იმშობიაროს. სხვები დასცინიან, თვითონ კი ეფერება გოგონებს, ნახეთ, რა მაგარი გოგოები იქნებითო.
ანას აღიზიანებს როცა ეუბნებიან, ერთი მაინც გააჩინეო.
- რატომ? რომ მომიაროს, თუ რა?რა მაიმუნობაა?! რომ დავბერდები, ფულს გადავუხდი და ვიღაცას მაგრად დავჩმორავ, როდესაც ბებერი ვიქნები.
ავადმყოფობის და სიბერის პათოლოგიური შიში აქვს. არც ავადმყოფობს, ფაქტიურად. თითზე ჩამოსათვლელად ახსოვს, როდის გახდა ავად.1989-ში, 9 აპრილამდე, 1995-ში და 2008-ში, როცა კავკასიურმა ნაგაზმა დაკბინა, მერე კი იმუნიტეტი დაუვარდა და გრიპი შეეყარა. ამ უკანასკნელზე ახლაც ბრაზობს.
ერთგვარი ფსიქოტრავმაა ანასთვის ქერა, კარგად ჩაცმული, მაღალი და თან სათნო ქალები. ალბათ იმ დროიდან, როცა ბავშვობაში გამუდმებით ნიმუშად უყენებდნენ მზეთუნახავის ტიპის გოგონებს, ხუთოსნებს, ოქროსფერთმიანებს… ანას ყოველი მცდელობა, ყოფილიყო ელეგანტური, წყალში ეყრებოდა.
- მგონია, შიშველი ვარ და ყველა მე მიყურებს.
პატარაობისას ფიქრობდა, რომ ყველა კაცს, რომელიც მას მოსწონდა, ასეთი გოგონები იზიდავდნენ, ქერები, მაღლები…რადგან მას თვითონ მოსწონდა ასეთი ქალები. ის კი ზუსტად იცის, როგორ კაცებს მოსწონთ ანა: გერმანულენოვან, 60-ს გადაცილებულ შეძლებულ მემარცხენეებს.ყველა ასეთი კაცი მისია, ნაომი კემბპელიც კი ვერ უწევს მათთან კონკურენციას. მაგრამ ანას არ მოსწონს ეს კაცები. არც იცის, კონკრეტულად, როგორები მოსწონს, ერთი კია, კაცი თუ კარგი მთხრობელია და მაგარ ამბებს უყვება, შეუძლია, ჰქონდეს ორი თავი და სამი ფეხი, ყველაფერს გაუძლებს ანა.
ნინო ნოზაძე ამბობს, რომ ყველაზე ბევრს ანა მაშინ წერს, როცა შეყვარებულია.
მაშო სამადაშვილი ანას ნათესავია, მათ შორის დიდი ასაკობრივი სხვაობაა, მაშო გაცილებით პატარაა. ერთმანეთს ბიძაშვილ-მამიდაშვილებად ერგებიან, მაგრამ ანამ გადაწყვიტა, რომ ის მამიდაა და ახლა ყველამ ასე იცის.
„ ყველაზე მეტად ახარებს მეგობრებთან ურთიერთობა . თან მისი ყველა მეგობარი ერთმანეთისაგან განსხვავებულია. სადაც,მივდივართ, კაფეში, სხვაგან, 20 ნაცნობი მაინც ხვდება.“
მაშო ამბობს, რომ სასოწარკვეთილი ანას ნახვა რთულია. პაატა საბელაშვილი კი ანას მეგობარი ფიქრობს, რომ ანა თვითირონიით ცდილობს დაფაროს თავისი დარდი. პაატას „კაფე გალერიში“ შევხვდი, მითხრა, რომ ცოტა დრო ჰქონდა. პაატა თვალებში გიყურებს და მუდმივად აკონტროლებს შენს ყურადღებას, ისე ჰყვება. ყველაზე მეტად კი ანას ჩაცმის სტილზე კითხვა უნათებს თვალებს. ამბობს, რომ
„... ანა ძალიან პრანჭიაა. მისი ყოველდღიური სამოსია განიერი შარვალი და მაისური. სადაც საჭიროა, შეიძლება წარმოუდგენლად გამოპრანჭული გამოგეცხადოს, ლამაზი კაბით. ძალიან უყვარს კარგი ფეხსაცმელი… არაჩვეულებრივად ამზადებს საჭმელებს.“
ანა ვეგეტარიანელია. თვითონ ამბობს, რომ კარგად გამოსდის იმის მომზადება, რაც უყვარს.
ვერცერთი მეგობარი ვერ იხსენებს, რომ ანას რამე განსაკუთრებული ჩვევა ჰქონდეს. ანაც არც ნივთებზეა დამოკიდებული. ამბობს, რომ მისთვის არ არსებობს სახსოვარი და ამიტომ-ძვირფასი. თუ ძალიან მოგეწონა მისი ბეჭედი, აიღებს და გაჩუქებს. არა იმიტომ, რომ კეთილი გოგოა, უბრალოდ, წაიღე, რა. არ აქვს ქველმოქმედების შეტევები. და უნდა, არა, ვთქვათ, შვიდი მილიონი, არამედ ბევრი ფული. შვიდი მილიონი რომ გამოილევა, მერე?
„ანას მომნუსხველი საუბარი აქვს. ის ისევე სხარტად წერს, როგორც ლაპარაკობს. მუდმივად არის გაღიმებული. რომ ხვდები, ისეთ რაღაცას მოგიძებნის, რომ კომპლიმენტი გითხრას. ეს ძალიან დიდი კომფორტს გიქმნის. ვიცი, თავის თავთან მუშაობს ამაზე, რადგან ყოფილა, რომ ვიცი, ცუდ ხასიათზეა და მაინც ასე გექცევა. ეს მისი გარშემომყოფებისთვის დიდი კომფორტია“. (მაშო სამადაშვილი)
ანა ამბობს, რომ თავის თავს მუდმივად უმტკიცებს, რომ სოციალური არსებაა. მაგალითად, მუდმივად აფარებს თავის პატარა ხის მრგვალ მაგიდას გადასაფარებელს. ისეთი უფრო მოსწონს, ალაგ-ალაგ ამოჩორკნილი, მაგრამ ეს სუფრის გადაფარება ერთგვარი რიტუალია. შეუძლია ჭუჭყში იცხოვროს, არ შეაწუხებს, მაგრამ სახლიდან გასვლამდე ან დაძინებამდე ყველა საქმეს მაინც აგვარებს, ალაგებს, თავს უმტკიცებს, რომ ყოჩაღი გოგოა. ესეც რიტუალია. ანას სჯერა, რომ მოვლენები, რომლებიც მის ცხოვრებაში მოულოდნელად ხდება, აუცილებლად რაღაცის ნიშანია. ცრურწმენებისგან თავისუფალი ვარო ამბობს და თუკი სარკე ჩამოვარდა, ვიღაც კი არ მოკვდება, იმიტომ ჩამოვარდა, რომ მე ვერ მივაჭედეო, მაგრამ აი, ნიშნები კი სხვა საქმეა.
- როცა მიუღებელი სცენარი მეორდება, უნდა მიხვდე, რომ რაღაცაშია საქმე, ვიღაც ზანზალაკს რეკავს.
ანა ოდესღაც ბალეტზე დადიოდა, ხატავდა. ხატვას რაც თავი დაანება, არასოდეს მიბრუნებია. ცეკვა- არ გამოუვიდა. სცენას ახლაც სინანულით უყურებს . შურს, ვინც ახლა სცენაზეა. სცენაზე არა, მაგრამ ცხოვრებაში ანა ახერხებს იყოს ადამიანებისთვის პატარ-პატარა ბედნიერებების მომტანი. ამისათვის ის ბალერინასავით ირჯება, ნადვილი პრიმა-ბალეტინასავით.
